Estonya bütçe açığını kısmak için yatırımları erteleyecek

Estonya Eğitim Bakanı Kristina Kallas, hükümetin gelecek yılın bütçe açığını azaltmak amacıyla bazı planlanan altyapı ve gayrimenkul yatırımlarını erteleyeceğini veya iptal edeceğini açıkladı. Kallas, öğretmenler ve kurtarma çalışanlarına mütevazı bir zam yapılabilmesi için de kaynak arandığını belirtti.

Kallas'a göre hükümet, bütçe görüşmelerinde tüm gelir ve harcamaları gözden geçirdi ve her alanda tasarruf imkânı aradı.

"Yatırım portföyünü ve devletin gayrimenkul maliyetlerini de inceledik. Bütçe görüşmelerindeki tüm değerlendirmeler tamamlandı ve önümüzdeki yılların bütçeleri büyük ölçüde şekillendi. Nereye harcadığımızı biliyoruz, ancak gelecek yıl ek yatırım yapabileceğimiz konuları netleştirmemiz gerekiyor," dedi.

İnsana yapılan yatırımlarda kesinti imkânı kalmadı

Kallas, sosyal yardımlar ve ücretler gibi insana yapılan harcamalarda kesinti yapılacak alan kalmadığını, bu nedenle hükümetin altyapı yatırımlarına ve gayrimenkul maliyetlerine yöneldiğini söyledi.

"Yükseköğretim veya hobi eğitimi fonu gibi yardımları, yani insana yaptığımız yatırımları kesmeye başlayamayız. Orada kesinti için alan görmüyorum; bu alanlarda zaten önemli kesintiler yaptık," dedi.

"Ardından devletin oldukça yoğun harcama yaptığı gayrimenkul ve altyapı yatırımları var. Estonya, bütçesinden altyapı ve gayrimenkul yatırımlarına ayırdığı pay bakımından Avrupa'da ilk sırada. Elbette bazı şeyler iptal edilebilir, yani o inşaat projelerini yapmayız veya daha sonraya erteleyebiliriz. Bütçe pozisyonunu iyileştirmek için bu da mümkün," diye ekledi.

Dönemin Ekonomi Bakanı Erkki Keldo (Reform Partisi) de daha önce bazı yatırımların kesilmesi gerekeceğini söylemişti.

Bütçe pozisyonunu iyileştirmek, Reform Partisi'nin hem bütçe görüşmeleri öncesinde hem de görüşmeler sırasında savunduğu bir pozisyon. Parti, gelecek yılın açığını yarım puan azaltarak GSYH'nin yüzde 4'üne indirmek istiyor.

Kallas, yatırım kesintileri konusunda anlaşma sağlandığını ancak Eesti 200 ile Reform Partisi'nin yüzde 4 hedefi üzerinde henüz uzlaşmadığını belirtti.

"Hayır, bu hedef üzerinde anlaşmadık çünkü baştan itibaren önce tasarrufun gerçekte nerede mümkün olduğunu ve bu kesintilerin nereden gelebileceğini görmek istediğimizi söyledik. Şimdi tüm harcamaları gözden geçirdik ve altyapı ile gayrimenkul yatırımlarında tasarruf yapılabileceğini görüyoruz," dedi.

Altyapı yatırımları ağırlıklı olarak yol inşaatı ve Rail Baltica projesini kapsıyor. "Liman ve bina inşaat projeleri de var ancak nispeten az. Devlet en çok altyapıya yatırım yapıyor. Birkaç yüz milyon euroluk tutar ya iptal edilebilir ya da daha uzun bir döneme yayılabilir," dedi.

Kallas, Rail Baltica inşaatı nedeniyle Estonya'nın altyapı inşaat sektörünün aşırı ısınmaya yakın olduğunu, bunun da devletin yatırımlarını şimdilik kısması için bir neden olduğunu ekledi.

"Estonya'nın altyapı inşaat piyasası yaklaşık 1 milyar euro değerinde ve şu anda neredeyse kapasite sınırında. Devlet önemli ölçüde daha fazla yatırım ekleseydi piyasa aşırı ısınır ve fiyatlar yükselirdi, bu da hiç mantıklı olmayabilir," dedi.

Öğretmen ve kurtarma çalışanlarına zam umudu sürüyor

Kallas daha önce öğretmen maaşlarının artırılmasının bütçe görüşmelerinde bir hedef olduğunu ancak devlet bütçesine yeni harcama eklenemeyeceği için bunun bir yolunu görmediğini söylemişti. Şimdi ise para bulunması için çalışmaların sürdüğünü belirtiyor.

"Pozisyonumuz, en azından bir miktar zam sağlamak için para bulmamız gerektiği yönünde çünkü kurtarma çalışanlarının ve öğretmenlerin maaşları ortalama ücret artışının gerisinde kaldı. Eesti 200 açısından devletin savunma dışındaki alanlara da yatırım yapabilmesi önemli, çünkü son dört yılda diğer tüm alanlar kesinti yapmak zorunda kaldı. Devlet tek bir alanla işleyemez. Çocuklara sağlık ve okul eğitimi sunabilmeliyiz," dedi.

"Şu anda tabiri caizse maaşlara da para yönlendirebilmek için ek altyapı kesintileri bulmak üzere mücadele ediyoruz. Açık konuşmak gerekirse: hiçbir şey söz veremem, söz vermeye cesaret edemem ama bunun üzerinde çalışıyoruz," diye ekledi.

Ancak hükümet, Eğitim Personeli Sendikası'nın öğretmen asgari maaşının gelecek yıl Estonya'nın 2.312 euroluk ortalama ücretine çıkarılması talebini karşılayamıyor.

"Bu, gelecek yıl devlet bütçesinde 112 milyon euro bulunmasını gerektirirdi. Bu GSYH'nin yüzde 0,2'si," dedi Kallas.

Bölgesel İşler ve Tarım Bakanı Hendrik Terras (Eesti 200) ise ERR'ye yaptığı açıklamada sorumluluk alanlarının 900.000 euroluk tek seferlik kesintiyle karşılaşacağını söyledi. Kesintinin tam olarak nereye yapılacağı henüz belirlenmedi.

"Ayrıntılara henüz karar vermedik; sadece kesintiyi yapacağımız konusunda anlaştık. Ancak genel olarak bu toplu taşımayı etkilemeyecek. Toplu taşıma zaten ana odak noktamız ve bakanlığımız bütçesinin büyük bölümünü oluşturuyor, bu alandaki maliyetler de artmaya devam ediyor. Geçen yıla kıyasla toplu taşımanın işletilmesi bir kez daha 10 milyon euro daha pahalı hale geldi," dedi.

Bunun sonucunda toplu taşıma fonu gelecek yıl aslında artacak. Akaryakıt fiyatlarının küresel gelişmeler nedeniyle şu anda tahmin edilmesi zor olduğundan fonun bir kısmı hükümetin rezervinde kalacak.

"Ulaşıma ek 7,5 milyon euro konusunda anlaştık. Ayrıca rezervden yaklaşık 8 ila 10 milyon euronun ayrılacağı üzerinde uzlaştık. Bunun nedeni akaryakıt fiyatlarındaki durumun o kadar belirsiz olması ki fiyatlar yükselirse ne kadar ek paraya ihtiyaç duyulabileceğini şu anda tahmin edemiyoruz," dedi Terras.

"Gelecek yılın ikinci ve üçüncü çeyreğinde gerçek akaryakıt fiyatlarına ve ne kadar harcandığına bakabiliriz, hükümet de buna göre rezervden akaryakıt için para ayırabilir," diye ekledi.

Başbakan Kristen Michal, devlet bütçesini Eylül ayının son haftasında Riigikogu'ya (Estonya parlamentosu) sunacak.