Estonca'da 'kuid' bağlacı: yapay zeka neden 'ama' yerine 'kuid' kullanıyor?

Estonca metinlerde en sık kullanılan karşıtlık bağlacı hangisi? Lydia Risberg, ERR'in 'Keelesäuts' (Dil Dürtmesi) programındaki yeni yazısında, yazar ve çevirmenlerin neden bu kadar sık 'kuid' bağlacını tercih ettiğini araştırdı. Risberg, on yıl önceki editörlük deneyimlerinden yola çıkarak, 'kuid' kelimesinin kullanım sıklığındaki artışı ve yapay zekanın bu kelimeye olan düşkünlüğünü irdeliyor.

Dil Bilgisi ve Kullanım Alışkanlıkları

Risberg, 'kuid' kullanımındaki artışla ilgili olarak, bu kelimenin yapay zeka çıktılarında da belirgin bir şekilde ortaya çıktığını belirtiyor. Konuyla ilgili yaptığı mini bir deneyde, ChatGPT-5.5-mini, Claude Sonnet 5 ve Gemini 3.6 Flash sohbet uygulamalarına, cümlelerde boş bırakılan bağlaç yerine hangi kelimenin getirilmesi gerektiğini sormuş. Üç model de 'aga' kelimesini neredeyse hiç tercih etmemiş; 'kuid' oranı yüzde 100'e ulaşmış.

Risberg, 'aga' ve 'ent' kelimelerinin dil bilgisindeki yerini açıklarken, 'aga'nın en yaygın ve tarafsız bağlaç olduğunu, 'ent'in ise daha çok edebi metinlerde kullanıldığını ve konuşma dilinde yapay durabileceğini belirtiyor. Dil derlemi verilerine göre 'aga' yaklaşık 15 milyar kelimelik bir sıklıkla karşımıza çıkarken, 'kuid' yaklaşık 6 milyar, 'ent' ise 700 milyon kelimede görülüyor.

Ancak yapay zeka modelleri, bu istatistiklere rağmen 'kuid'u önceliyor. Risberg, bu durumun modellerin eğitim verilerindeki 'kuid' vurgusundan kaynaklanıyor olabileceğini düşünüyor. Deneyde, modellere 'kuid' dışındaki seçeneklerin belirtilmemesi de farklı sonuçlar doğurmuş; yine de cevapların büyük çoğunluğunda 'kuid' tercih edilmiş.

Dil alışkanlıklarının bireysel farklılıklar gösterebileceğini vurgulayan Risberg, 'kuid' kelimesine duyduğu kişisel antipatiyi de itiraf ediyor. Yazar, bu konuda dogmatik olmadığını ve 'aga' ile 'ent'in zaten Estonca'nın ayrılmaz parçaları olduğunu, 'kuid'un da bu geleneğin bir parçası olarak yerini koruması gerektiğini belirterek sözlerini noktalıyor.