Eston yazar Veidemann: Yapay zeka insan ruhuna erişemiyor

80 yaşına giren Eston edebiyat bilimci ve yazar Rein Veidemann, Estonya devlet televizyonu ERR'nin kültür programı "OP"ye konuk oldu. Veidemann, insan ruhunun içinde ne olduğu asla tam olarak bilinemeyen bir kara deliğe benzediğini ifade etti.

Veidemann, 80 sayısının kendisi için özel bir anlam taşıdığını esprili bir dille anlattı. Bazılarının 80'i ilahi bir sayı olarak gördüğünü aktaran yazar, sıfırın bir sayı olmadığını, sekizin yan yatması halinde ise her şeyin sona ereceğini belirterek, "Bu sekizi mümkün olduğunca dik tutmak, dokuza kadar ulaşmak gerekiyor" dedi.

Savaş sonrası kuşağın manevi mirası

Veidemann, II. Dünya Savaşı'ndan sonra doğan kuşağın ilk barış dönemi kuşağı olduğunu vurguladı. Bu kuşağın geride bırakacağı manevi mirasın, satır aralarında tüm okur kitlesiyle nasıl iletişim kurulacağını göstermek olduğunu söyledi. Sovyet işgali döneminde yaşamak zorunda kaldıklarını hatırlatan yazar, özgürlük döneminde ise artık satır aralarına bir şey yazmak zorunda kalmadıklarını dile getirdi. Satır arası yazmanın kendilerine imgenin doğasını öğrettiğini belirten Veidemann, "İmge her zaman bir şeye işaret eder" diye konuştu.

Yazarın yeni kitabı "Omailma väraval seistes" (Kendi dünyamın kapısında dururken) üç bölümden oluşuyor. İlk bölüm anılara ayrılmış durumda; ikinci bölümde ise genel eğitici nitelikte metinler yer alıyor. Veidemann bu bölümü "manevi çabalarımın bir parçası" olarak tanımladı. Üçüncü bölümün ise daha mahrem olduğunu belirten yazar, okuyucuya özellikle bu bölümdeki yaşlılık, varoluşsal hüzün ve umut üzerine düşünceleri öne çıkarmak istediğini söyledi.

Yapay zekanın sınırı: insan ruhu

Sovyet döneminde pek çok şeyi yutmak ve labirentte dolaşırken yine de birey olarak kalmanın yollarını bulmak zorunda kaldıklarını anlatan Veidemann, insanın kendi ruhuna özen göstermesi gerektiğini vurguladı. Yazar, tamamen yeni bir durumla karşı karşıya olduklarını belirterek şunları söyledi: "Buraya kadar yaşayıp çevremizde olup bitenleri sizinle birlikte görebildiğim için çok minnettarım. Yapay zeka neredeyse her şeyi devralıyor, hatta şiirlerinizi bile sizin için yazıyor; ancak sizin ruhunuzla baş edemiyor. Çünkü insan ruhu kozmik bir kara delik gibidir: kara deliğin yüzeyinden ışırız, ama içinde ne olduğunu asla tam olarak bilemeyiz."

Estonca yayın yapan ERR'nin kültür programındaki söyleşiyi Erle Loonurm gerçekleştirdi. Veidemann, Estonya edebiyat dünyasının önde gelen isimlerinden biri olarak hem edebiyat araştırmacısı hem de yazar kimliğiyle tanınıyor.