Eston uzman: Trump Putin'in anlatısını tekrarlıyor

Estonya Uluslararası Savunma Araştırmaları Merkezi (Rahvusvahelise Kaitseuuringute Keskuse) araştırmacısı Marek Kohv, ABD Başkanı Donald Trump'ın son günlerdeki kararlarının Ukrayna'nın çıkarlarına açıkça zarar verdiğini ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in anlatısını tekrarladığını değerlendirdi. Kohv, ERR Uudised'e verdiği söyleşide Trump'ın adımlarının Rusya'ya en azından bilgi operasyonları yürütme ve kısmen de izolasyondan çıkma imkânı sağladığını belirtti.

Kohv'a göre Trump'ın hamlelerini anlamak için doğrudan ABD iç siyasetine ve yaklaşan ara seçimlere bakmak gerekiyor. Araştırmacı, Trump'ın dizel anlaşmasının küresel petrol fiyatı üzerindeki etkisinin uzmanlarca pratikte yok denecek kadar az bulunduğunu hatırlattı. Öte yandan Amerikan seçmeninin genel olarak Putin yanlısı olmadığını, yaklaşık üçte ikisinin Ukrayna'nın arkasında durduğunu vurguladı. Bu nedenle Trump'ın hamlelerinin ara seçimleri gerçekten etkileyip etkilemeyeceğinin tartışmalı olduğunu söyledi. Kohv yine de tablonun Trump'ın Putin'i desteklemeye Ukrayna'dan daha hazır olduğunu gösterebileceğini kaydetti.

Zelenski'nin açıklamaları ve müttefiklik ilişkisi

Söyleşide Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin Piers Morgan ile yaptığı röportajda kendisini Trump tarafından ihanete uğramış hissettiğini söylemesi de gündeme geldi. Kohv, Zelenski'nin bu sözlerle ipin ucunu kaçırmadığını savundu: "Alternatif ne olacaktı, susmak mı?" diye sordu. Araştırmacıya göre müttefiklik ilişkilerinde görüş ayrılıkları olabilir ve Zelenski'nin yaptığı, gerçek duruma dikkat çekmektir. Zelenski'nin bir devlet başkanı olarak öncelikli görevinin ülkesini ve halkını korumak olduğunu belirtti.

Kohv, yaklaşık bir yıldır sürdürülen gönül alma oyununun somut sonuç vermediğini, Beyaz Saray'da üst düzey yetkililerin Zelenski'ye yönelik sert tutumunun ardından bir süre her şeyin yolunda göründüğünü, ancak sonunda Trump'ın kararlarını başka gerekçelerle aldığının ortaya çıktığını söyledi. Araştırmacıya göre Ukrayna ve Avrupa için olumsuz kararlar genellikle Trump'ın Putin ile yapıcı bir telefon görüşmesi yapmasının ardından geliyor.

Satellite iletişimi ve Ukrayna'nın derin vuruşları

Söyleşide Reuters'a dayandırılan, uydu iletişiminin kısıtlanması talimatının Beyaz Saray'dan geldiği bilgisi de değerlendirildi. Kohv, şirketin sahibinin Elon Musk olduğunun ve talimatı uygulayabilecek konumda bulunduğunun uzun süredir bilindiğini, ancak jeopolitik etkisi düşünüldüğünde böyle bir emrin ancak Beyaz Saray'dan gelebileceğini söyledi. Trump ile Musk'ın talimatı kimin verdiği ya da inisiyatifin nereden çıktığı konusunda konuşmaktan kaçınmasını, emrin iç siyasette de ne kadar zehirli olacağını anlamalarına bağladı.

Kohv, Ukrayna'nın St. Petersburg'a yönelik büyük saldırısında petrol altyapısını ve veri merkezlerini hedef aldığını, Kiev'in artık aynı ölçüyle karşılık verdiğini belirtti. Ona göre Amerikan istihbarat desteğinden bağımsız olarak Ukraynalılar bu tür derin vuruşları bugün tamamen kendi imkânlarıyla yapabiliyor. Rusya'nın Trump'tan yaptırımları geri tutmasını ve başka baskı araçlarını devreye almamasını istemesinin de petrol rafinerileri ile büyük veri merkezlerinin vurulmasından kaynaklandığını ekledi.

Ukrayna Devlet Başkanı'nın katıldığı zirveye ilişkin soruya Kohv, güzel sözlerin çok olduğunu ama pratikte sırt çantasının boş kaldığını söyledi. ABD'den Ukrayna'ya bugün büyük bir yardımın gelmediğini, önümüzdeki aylarda NATO'nun PURL girişiminin ve Avrupa'nın buradan bir şey satın alıp alamayacağının da tartışmalı olduğunu belirtti. Avrupa ülkelerinin daha fazla askeri yardım verebileceğini, ancak yeni savunma fabrikaları kurmanın uzun bir süreç olduğunu, şu anda yapılabilecek en somut adımın Ukrayna'nın kendi üretimine ek mali kaynak sağlamak olduğunu ifade etti.