Eston sosyal demokratlar ve Reformierakond sağlıkta karşı karşıya

Estonya'da Sosyal Demokratlar (Sotsiaaldemokraadid) adına Riina Sikkut ile Reformierakond'dan Sosyal İşler Bakanı Karmen Joller, ETV'nin "Esimene stuudio" programında sağlık hizmetlerinin erişilebilirliğini tartıştı. Sikkut, uzun tedavi kuyruklarını siyasi tercihlerin ve yetersiz finansmanın sonucu olarak nitelendirirken Joller, sistemde doktor ve hemşire eksikliği varken sadece ek para sağlamanın yeterli olmayacağını vurguladı.

Tartışmanın ana eksenlerinden biri, bir sonraki parlamento seçimlerinde sağlık hizmetlerine erişimin ana tema olup olmayacağıydı. Seçmenlerin üçte biri, bir sonraki Riigikogu (Estonya Parlamentosu) seçimlerinde sağlık hizmetlerine erişimin ana konu olması gerektiğini düşünüyor. Sikkut'a göre üzerinde durulması gereken çok sayıda önemli konu var, ancak sağlık yıllardır önemini koruyor.

Sikkut, "İnsan için hayatta neyin önemli olduğu sorulduğunda madalyonun diğer yüzü yakın ilişkiler ve sağlıktır. Sağlık bir insan için önemliyse, sağlık sorunu yaşadığında yardıma ulaşmak da doğal olarak önem kazanır" dedi.

Bakan Joller: Hastaların doğru zamanda doğru yere ulaşması hedef

Karmen Joller, sosyal işler bakanı olarak amacının insanların sağlık hizmetlerine zamanında ulaşması ve erişilebilirliğin sağlanması olduğunu söyledi. "Tedavi kuyruklarından bahsediyorsak, bir doktor olarak şunu söyleyebilirim: insan doğru zamanda doktora, hemşireye veya ihtiyaç duyduğu yere ulaşmalı" diye konuştu.

Sikkut, bir kişinin doktor ziyaretine yönelik isteği ile ihtiyacı arasındaki ayrımın önemli olduğunu belirtti. "Tıbbi ihtiyaçtan kaynaklanan doktora erişimde kesinlikle şu an olduğumuzdan daha iyi olabiliriz. Uzmanlık alanlarında insan eksikliği var. Hemşireler zaten yetersiz, ancak bazı alanlarda doktorlar da eksik. Aile hekimleri, psikiyatristler — birinci basamakta artık giderek daha fazla yeni mezuna ihtiyacımız var. Öte yandan para da önemli: bir yılda kaç muayene ve işlemi finanse ediyoruz? Bugüne kadar bunu değerlendirdiğimiz metodolojiyle, hiçbir yıl tüm ihtiyacı, hatta tıbbi ihtiyacı bile karşılayamadık" dedi.

Joller, Sikkut'a katıldığını belirterek uzman veya cerraha erişimde bir faktör olarak sorunun kişinin günlük yaşamını ne kadar etkilediğinin dikkate alındığını ekledi. "Kişi kuyruktaysa ve durumu kötüleşiyorsa, örneğin aile hekimiyle yeniden görüşmelidir. Riina'nın 'para eklenirse daha fazla hizmet alınır' demesine bakarsak, aslında yeterli doktor ve hemşire yoksa daha fazla hizmet alamayız. Bunlar birbirine bağlı kaplar sistemi gibidir" ifadelerini kullandı.

Sikkut, sağlık çalışanlarının daha fazla eğitilmesi gerektiğini ve hastanelerin sözleşme hacimlerinin son üç yılda azaldığını savundu. Joller ise sözleşme hacimlerinin arttığını, muayene ve işlem sayısının da yükseldiğini söyledi. "Orada artış mümkün. Sözleşmelere para eklenirse daha fazla hasta kabul etmek de mümkün. Elbette kabul edilen hastaların en acil yardıma ihtiyacı olanlar olması önemli. Belirli bir uzmanlık alanına bakmanın yanı sıra her zaman büyük resmi hatırlamak gerekir. Biz burada mucizeler yaratmıyoruz veya başka yerde uygulanmayan tedavi yöntemleri kullanmıyoruz. AB ortalaması GSYİH'nın yüzde 10'unu sağlığa ayırırken biz yüzde 7 ayırıyoruz ve bu yedinin beşte birinden fazlası hastanın kendi cebinden geliyor" dedi.

Finansman ve e-konsültasyon tartışması

Joller, her yıl sağlığa daha fazla para ayrıldığını ve son on yılda sağlık bütçesinin yaklaşık 1 milyar euro arttığını belirtti. "Bu maaş artışlarından kaynaklanıyor. Son yıllarda ekonomi büyüdü ve insanların maaşları arttı; 2030'a kadar tahminlere göre yılda yaklaşık 100 milyon euro daha ekleniyor. Paranın azaldığını söyleyemeyiz. Önemli olan bu paranın doğru yere yönlendirilmesi" dedi.

Joller, sağlık çalışanı kaynağının daha iyi kullanılması için e-konsültasyon gibi yöntemlerin yaygınlaştırılmasının önemine değindi. "Örneğin e-konsültasyonlar sayesinde hastalar ihtiyaca göre önceliklendiriliyor. Bunların daha yaygın kullanımı, bazı alanlarda insanların yaklaşık üçte birinin, hatta yarısının uzmana gitmesine gerek olmadığını, daha önce aile hekiminden yardım alması gerektiğini gösterdi. Böylece kişi yardımına daha hızlı ulaşır ve mutlaka uzmana gitmesi gerekmez. Önemli olan sağlık sorununun çözülmesi veya sorularının yanıtlanmasıdır. Dijital çözümlerin geliştirilmesinde amaç dijitalleşme değil, sağlık çalışanının hastaya bakacak zamanı olmasıdır" diye konuştu.

Sikkut ise sorunun sistemde bir yerde paranın israf edilmesi değil, siyasi öncelikler meselesi olduğunu savundu. "Geçen yıl sağlık sektörünün rezervleri daha az kullanması gerekiyordu, ancak farklı siyasi kararlar alındı. Sonunda bu bir öncelik meselesi. Benim için sağlık önceliklidir. Yaşlanan ve tedavi olanaklarının geliştiği bir toplumda, 'başka yerlerde mümkün ama Estonyalı hasta lütfen sıraya girip bekleyin, belki bir gün para olur' diyerek huzur içinde olamayız. Sağlığa yatırım yapılması gerektiği anlayışı olmalı; önlenebilir ölümleri engellemek ve insanların işgücü piyasasında daha uzun süre kalıp katma değer yaratması için. Sadece kendini sistemden sıyırabilen veya hizmetinin parasını ödeyebilenlere değil, tüm bu insanlara ihtiyacımız var" dedi.