Dudçenko: Ukrayna'da gerçek barışa daha çok uzak

ABD'nin Ukrayna'daki savaşı bitirmeye yönelik müzakereleri yeniden başlatmaya hazırlandığı belirtiliyor. Eylül başında Amerikalı arabulucular yeni bir planla Moskova ve Kiev'i ziyaret etti; ABD Başkanı Donald Trump ise günler önce bir enerji ateşkesi duyurdu. Bu girişimler çatışmaları durdurma yönünde gerçek adımlar mı, yoksa yeni bir siyasi oyun mu? Konuyu Radio 4'te siyasi gözlemci Artem Dudçenko değerlendirdi.

Ukrayna ile Rusya arasında olası bir enerji ateşkesi, Washington'dan gelen müzakere sinyallerinin ardından yeniden gündemin ön sırasına yerleşti. Enerji altyapısı ve akaryakıt sektöründeki hedeflere karşılıklı olarak saldırı yapılmamasını öngören sınırlı bir anlaşma formatı tartışılıyor. Ancak böyle bir anlaşmanın hangi tarafa daha çok yarar sağlayacağı sorusu tartışmalı olmayı sürdürüyor.

Enerji ateşkesi Kiev'e daha avantajlı olabilir

Enerji ateşkesine ilişkin konuşmalara rağmen gerçek barışa henüz çok uzak olduğunu belirten Dudçenko, sınırlı anlaşmaların mümkün olduğunu ancak bunların uzun vadeli bir barışa giden adım sayılmasının erken olacağını söyledi.

Dudçenko, "Muhtemelen gerçek bir barıştan hâlâ çok uzağız. Trump'ın duyurduğu enerji ateşkesi gibi sınırlı anlaşmalara baştan itibaren çok şüpheyle yaklaşıyorum. Ancak Trump'ın dizelden ve dünyadaki yüksek dizel fiyatlarından söz etmesi, Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik stratejik saldırılarının oldukça etkili olduğunu gösteriyor" dedi.

Ona göre dizel ihracatına getirilen kısıtlamalar ve iç piyasada yaşanan sıkıntılar, rafinerilere yönelik saldırıların Rus ekonomisi üzerinde baskı oluşturduğunu ortaya koyuyor. Bu nedenle Moskova teorik olarak rafineri altyapısını yeni saldırılardan koruyacak bir anlaşmaya ilgi duyabilir. Ancak uzman, ateşkesten en büyük avantajı Ukrayna'nın elde edebileceği görüşünde. Rusya kış öncesinde enerji sistemine yönelik geniş çaplı saldırılarını sürdürürse sonuçlar yine sivilleri etkileyecek; oysa Rus rafinerilerine yönelik saldırıların sınırlandırılması Moskova için her şeyden önce ekonomik zorluk yaratacaktır.

Dudçenko, "Rusya Ukrayna'nın elektrik şebekesini ve diğer altyapısını vuruyor; bundan ilk olarak şehirler ve insanlar zarar görüyor. Ukrayna ise rafinerileri hedef alıyor; rafineriler savaşın ana gelir kaynağı ve ana sponsoru. Yani Trump, Kiev'den Moskova'ya gerçekten zorluk çıkaran az sayıdaki araçtan birinden vazgeçmesini istiyor. Anlaşma sağlanırsa tarafların saldırmamayı taahhüt ettiği işletmelerde belirli heyetlerin karşılıklı denetim yaptığı da söyleniyor" diye açıkladı.

"Başka görüşler de var: Bu şekilde Rusya'ya işletmeleri yeniden kurmak, ihracatı canlandırmak ve ekonomi için gelir elde etmek üzere zaman kazandırıyoruz deniyor. Ama bana göre enerji ateşkesinden daha çok Ukrayna kazançlı çıkar" diye ekledi.

Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarından sivil halkın zarar gördüğünü belirten Dudçenko, insanların büyük şehirleri terk etmek zorunda kalacağını, bunun da ülke içinde siyasi ve toplumsal gerilim yaratacağını söyledi. Ona göre Ukrayna cephe hattını büyük ölçüde istikrara kavuşturmayı başardı ve sahada belirli bir avantaja sahip; ancak Rusya'nın cephe gerisine yönelik saldırılarını püskürtme kapasitesi sınırlı.

Washington müzakere sürecini canlandırmaya mı çalışıyor?

Eylül başında Donald Trump'ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner Moskova ile Kiev'i ziyaret etti. Rusya ve Ukrayna en son bu yıl şubatta Cenevre'de ABD arabuluculuğuyla olası savaşın sonunu görüşmüştü. Ziyaretlerin ardından taraflar "yeni fikirler"den söz etmeye başladı. Medyaya göre Ukraynalı ve Rus yetkililerin açıklamalarına bakılırsa kapsamlı görüşmeler en erken ekimde yeniden başlayacak.

Kremlin, ABD, Rusya ve Ukrayna'nın katılımıyla barışçıl çözüme yönelik müzakerelerin ekimde yapılabileceğini kabul ediyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy daha önce medyaya, Rus liderin katılması halinde aralıkta Miami'deki G20 zirvesinde Vladimir Putin ile görüşmeye hazır olduğunu söylemişti. Dudçenko'ya göre Washington, Kongre'deki ara seçimler öncesinde Ukrayna dosyasında en azından sınırlı bir diplomatik sonuç elde etmeye çalışıyor.

"Genellikle tüm siyasi hareketlilik yaz tatilinden sonra sonbaharda başlar. Yaz kampanyasının nasıl bittiğine baktılar, Rus rafinerilerinin zarar gördüğünü, aynı zamanda Ukrayna cephe gerisinin sürekli Rus saldırısı altında olduğunu gördüler ve 'acaba taraflar barış için daha esnek hale geldi mi' diye düşündüler" diye açıkladı.

Ancak uzman müzakerelerin beklentilerine şüpheyle yaklaşıyor. Ona göre Kremlin savaşın hızlı bir şekilde sona ermesine ilgi duymuyor; Ukrayna ise Rusya'nın koşullarını kabul etmeye zorlayacak bir konumda değil.