BM: Rusya'nın Ukrayna savaşı insani krize yol açıyor

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Cuma günü BM İnsan Hakları Konseyi'nde Ukrayna konulu interaktif diyalog kapsamında yaptığı konuşmada, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşının her hafta yüzlerce insanın hayatına mal olduğunu ve sonuçlarının tüm bölge için tehdit oluşturduğunu belirtti. Türk'e göre krizin çözümü BM Şartı ve uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde gerçekleşmeli.

BM'nin en üst düzey insan hakları yetkilisini en çok sivil halka ve savaş tutsaklarına yönelik cinsel şiddet vakaları endişelendiriyor. Yüksek Komiserlik Ofisi'nin verilerine göre, belgelenen binden fazla benzeri suç vakasının yüzde 89'u Rus makamlarının, yüzde 11'i ise Ukrayna tarafının eylemleriyle ilişkili. BM'nin internet sitesinde yer alan bilgiye göre mağdurların çoğunu gözaltındaki erkekler oluşturuyor; ancak Ukrayna'nın işgal altındaki topraklarında kadınlar ve çocuklar da mağdur oldu.

Sivil kayıplar geçen yıla göre yüzde 55 arttı

BM verilerine göre bu yılın ilk sekiz ayında 15 bin 280 sivilin öldüğü veya yaralandığı doğrulandı. Bu, haftada ortalama 400'den fazla kişi anlamına geliyor ve geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 55 artışa işaret ediyor. Son trajik olaylar arasında 19 Eylül'de Kiev bölgesindeki insansız hava aracı saldırıları sayılıyor; saldırılarda üçü çocuk olmak üzere dört kişi öldü. 12-13 Eylül'de Odessa bölgesine yapılan roket ve dron saldırılarında ise bir kişi hayatını kaybetti, 63 kişi yaralandı.

Türk, "Mevcut bilgilere göre Rusya Federasyonu'nda da sivil kayıpların sayısı arttı" dedi ve başkanlığını yaptığı kurumun kesin verilere sahip olmadığını ekledi. Uzun menzilli ve taktik insansız hava araçları, çatışmanın her iki tarafınca giderek daha sık kullanılması nedeniyle sivil halk için ciddi tehdit oluşturuyor. Türk, Ukrayna'nın fiilen bir "drone savaşı laboratuvarı" haline geldiğini belirterek uluslararası toplumun bu tür silahların kullanımını düzenleyecek önlemler geliştirmesi gerektiğini söyledi.

Cephe hattına yakın Donetsk, Harkiv, Sumi ve Zaporijya bölgelerinde durum özellikle ağır seyrediyor. Buralarda uçak kaydırma bombalarının kullanılması sivil halk arasında ölü ve yaralı sayısını keskin biçimde artırdı.

Oleşki sakinleri temel hizmetlerden yoksun

BM ayrıca büyüyen insani kriz konusunda uyarıyor. Örgütün tahminlerine göre Herson bölgesindeki Oleşki'de yaklaşık iki bin kişi su, elektrik ve gaza istikrarlı erişim olmadan son derece ağır koşullarda yaşamaya devam ediyor. Bunun yanı sıra enerji, ulaşım ve ticaret altyapısına yönelik saldırılar sürüyor; bu da gıda, elektrik ve diğer hayati hizmetlerin tedarikinde kesintilere yol açıyor. Kış yaklaşırken birçok bölgenin sakinleri durumun daha da kötüleşmesinden endişe ediyor.

Türk, "Rusya Federasyonu, saldırgan taraf olarak Ukraynalılara tarif edilemez acılar yaşatıyor" dedi. Rusya liderliğinin bu savaşın kendi toplumu üzerindeki etkisini de düşünmesi gerektiğini belirten Türk, toplumun giderek daha derin bir korku ve gerçeği inkâr atmosferine girdiğini ifade etti. Ekonomi giderek militaristleşirken sağlık ve eğitimin ölüm ve yıkımın gerisinde kaldığını vurguladı.

Yüksek Komiser, çatışmanın tırmandırılmasını önleyecek ve müzakere sürecini yeniden başlatacak acil adımların gerekliliğini vurguladı. Olası önlemler arasında enerji ve ekonomi tesislerine saldırıların durdurulması, cephe hattında yerel ateşkes rejimleri kurulması, sivillerin en çok etkilenen bölgelerden güvenli biçimde tahliyesinin sağlanması ve savaş tutsaklarının tamamen değiştirilmesi yer alıyor. Türk'e göre yalnızca insan hakları ve uluslararası hukuk ilkelerine dayanan müzakereler trajedinin daha da büyümesini durdurabilir ve uzun vadeli barışı yakınlaştırabilir.