Bilim insanları: İklim değişikliği El Niño'yu güçlendiriyor

Pasifik Okyanusu'nun yüzey sıcaklıkları üzerine yapılan yeni bir araştırma, küresel ısınma ile El Niño'nun güçlenmesi arasındaki bağlantıyı gün yüzüne çıkardı. Galapagos Adaları'ndan toplanan bin yıllık mercan iskeletleri, sanayi devriminden sonra aşırı iklim olaylarının sıklığının belirgin şekilde arttığını ortaya koydu.

El Niño, Pasifik Okyanusu'nun tropikal bölgesindeki doğal sıcaklık dalgalanması olan El Niño-Güney Salınımı'nın (ENSO) sıcak fazıdır. Bu olay, gezegenin ortalama sıcaklığını geçici olarak yükseltir ve dünya genelinde hava durumu modellerini değiştirir. Okyanus yüzeyindeki daha sıcak su tabakası, rüzgarların ve yağışların dağılımını etkiler; bazı bölgelerde kuraklığa, bazılarında ise şiddetli yağışlara yol açabilir.

Mercanlar bin yıllık iklim arşivi sunuyor

Geçmiş iklimi incelemek için paleoklimatologlar ağaç halkaları ve denizel fosiller gibi doğal arşivlerden yararlanır. Özellikle mercanlar, okyanus değişimlerini aylar içinde kaydettikleri için çok değerli bilgiler sağlar. Mercan poliplerinin kalsiyum karbonattan oluşan iskeletleri, ağaç halkalarına benzer büyüme katmanları içerir ve bu katmanların kimyasal bileşimi su sıcaklığına bağlı olarak değişir. Bilim insanları, mercan kolonilerinden alınan karot örneklerini analiz ederek geçmiş okyanus sıcaklıklarını tahmin edebiliyor.

Daha önceki mercan verileri, Pasifik Okyanusu'nun orta kesiminde güçlü El Niño'ların arttığını göstermişti; ancak etkinin en güçlü olduğu doğu Pasifik bölgesiyle ilgili veriler eksikti. Her ne kadar Galapagos Adaları bu bölgede yer alsa da, orada mercanlar oldukça az yetişiyor. Araştırmanın baş yazarı Julia Cole, birkaç yıl önce takımadaların ücra bir bölgesinde mercanların varlığına dair bir ipucu aldı ve ekibiyle birlikte buradan binlerce örnek topladı. Bu örnekler sayesinde bölgedeki değişimlerin bin yıllık bir resmini çıkarmayı başardılar.

Son yüzyılda ENSO dalgalanmaları arttı

Science dergisinde yayımlanan veriler, ENSO dalgalanmalarının şiddetinin doğu Pasifik'te son bin yılda arttığını gösteriyor. Değişim özellikle, insan kaynaklı iklim ısınmasının hızlandığı son yüzyılda belirgin. Örneğin, 1990-2010 yılları arasında soğuk ve sıcak fazlar arasındaki dalgalanma, 1850 öncesi binyıla göre yaklaşık yüzde 37 daha fazlaydı. 1851-1982 yıllarıyla karşılaştırıldığında ise artış yüzde 16 oldu. Dalgalanma genliğindeki artışın arkasında özellikle güçlü El Niño'ların sıklaşması yatıyor.

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi'nden (NOAA) iklim bilimci Michael McPhaden, araştırmanın iklim değişikliğinin ENSO dalgalanmalarını güçlendirdiği yönündeki önceki bulguları doğruladığını söyledi. Sonuçların hem doğrudan gözlemlerle hem de iklim modelleriyle uyumlu olduğunu belirtti.

Ancak Pasifik sıcaklık döngülerinin gelecekte nasıl değişeceği hala belirsiz. El Niño'yu yönlendiren okyanus ve atmosfer etkileşimleri oldukça karmaşık olduğundan, bu değişimleri kesin olarak tahmin etmek zor. Mercanlar geçmiş iklim hakkında ayrıntılı bilgi sağlasa da gelecek için yalnızca dolaylı ipuçları veriyor.

İklim modellerinin tahminlerine göre, küresel ısınmanın devam etmesi halinde bu yüzyılda güçlü El Niño'ların daha da sıklaşması bekleniyor. Bu olaylar dünya çapında hava koşullarını etkilediğinden ve ekosistemlere ile ekonomiye büyük zarar verebildiğinden, etkilerine karşı daha iyi hazırlık yapılması gerektiği vurgulanıyor.