Avrupa'da sıcak hava dalgaları sıklaşıyor ve uzuyor

Bilim insanlarına göre Avrupa, dünyanın geri kalanına kıyasla iki kat daha hızlı ısınıyor. Bu nedenle sıcak hava dalgaları hem daha sık hem de daha uzun süreli hale geliyor. Estonya'nın ERR Uudised haber sitesinde yayımlanan analizde, 1950'den bu yana Avrupa'da 30 ağır sıcak hava dalgası yaşandığı, bunlardan 23'ünün son çeyrek yüzyılda meydana geldiği belirtiliyor.

Geçtiğimiz yaz, 80 milyondan fazla insanın yaşadığı bölgelerde sıcaklıklar 40 derecenin üzerine çıktı. Batı Avrupa'nın yüzde 60'ı 17 gün boyunca aşırı sıcaklarla karşılaştı. Karşılaştırma yapıldığında, 2003 yılında bu tür günlerin sayısı 11, 2015'te ise 7 olarak kaydedilmişti.

Sıcaklık artışının sonuçları

Sıcak hava dalgalarının en tehlikeli olduğu durumlar, geceleri bile sıcaklığın 20 derecenin üzerinde seyrettiği zamanlar. Doktorlar, bu koşullarda vücudun soğuyamadığını ve özellikle yaşlılar ile sağlık durumu zayıf olanlar için ölümcül olabileceğini vurguluyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre son 20 yılda Avrupa'da sıcaklığa bağlı ölümler yüzde 30 arttı. Aşırı sıcaklar nedeniyle 2023'te yaklaşık 47 bin, 2024'te ise 63 bin fazla ölüm kaydedildi. Bu ölümlerin dörtte üçü 75 yaş ve üzerindeki kişilerdi.

Avrupa genelinde sıcaklık artışını gerçek zamanlı izleyen bir internet sitesine göre, bu yılki aşırı ölüm sayısı Avrupa'da 85 bine yaklaşıyor. Avrupa Ölüm İzleme Platformu (EuroMoMo) ise 23 ülkenin verilerine dayanarak 32 bin aşırı ölüm bildiriyor.

Fransa ve Almanya gibi birçok Batı Avrupa ülkesinde binalara klima montajı kısıtlanmış durumda. Fransa'da ekim başında okul öğrencilerinin protestolarının nedenlerinden biri de yaz aylarında bazı sınıflarda sıcaklığın 40 dereceye yaklaşmasıydı. Klimaların yaygınlaşmasına karşı çıkanlar, Paris gibi şehirlerde binaların dışına üflenen sıcak havanın sokak sıcaklığını yaklaşık 4 derece artırdığını savunuyor.

Çözüm önerileri ve diğer etkiler

Uzmanlar, şehirlerde yeşil alanların genişletilmesini ve özellikle ağaç dikimini öneriyor. 600 Avrupa kentini kapsayan bir araştırma, kent ağaçlarının hava sıcaklığını ortalama 0,8 derece düşürdüğünü gösterdi. Ayrıca su öğeleri, çeşmeler ve özellikle cadde ve meydanlardaki su püskürtücüleri de serinletme sağlıyor.

Avrupa'daki dağlık alanlarda buzulların hızla erimesi de dikkat çekiyor. İsviçre'de buzullar düzenli olarak izleniyor ve tablo endişe verici. Bu yaz İsviçre dağlarındaki buzun yüzde 5,5'i yok oldu; son beş yılda buzul hacmi beşte bir oranında azaldı. Yıl sonuna kadar İsviçre dağlarında toplam 42,6 kilometreküp buzul buzu kalması bekleniyor; bu, 2000 yılına göre 30 kilometreküp daha az. Durumun ciddiyeti nedeniyle buzulların yaz aylarında branda veya yün örtüyle kaplanması gibi yöntemler deneniyor.

Avrupa'da orman yangınları da etkili oldu. Eylül sonu itibarıyla 680 bin hektar alan yandı; bu, bu yılın zarar açısından üçüncü en kötü yıl olduğu anlamına geliyor. Geçen yıl 1 milyon hektar, 2022'de ise 768 bin hektar yanmıştı. Kuraklık, sıcak hava dalgaları ve yangınların Fransa'ya bu yıl en az 16 milyar euroya mal olduğu parlamento araştırmasıyla ortaya kondu.