Antik Roma yolları sanıldığı kadar düz değilmiş

Uzun yıllardır Roma İmparatorluğu mühendislerinin inşa ettiği yolların cetvelle çizilmiş gibi düz olduğu söylenirdi. Ancak yeni bir uluslararası araştırma bu yaygın kanıyı çürütüyor. Çalışmaya göre antik Roma yolları, bugünkü modern karayollarından çok daha kıvrımlıydı.

Danimarka, İspanya ve birçok ülkeden üniversitelerin katıldığı araştırmada, Roma İmparatorluğu'nun tüm yol ağı için bugüne kadarki en ayrıntılı dijital model oluşturuldu. Bilgisayar analizine yaklaşık 300 bin kilometrelik antik yol verisi girdi; eğim, yön ve kıvrımlılık incelendi. Sonuçlar Nature Communications dergisinde yayımlandı.

Düzlük değil, uyum belirleyiciydi

Verilere göre Romalılar yolları olabildiğince düz yapmaya çalıştı, ancak bunu yalnızca doğal arazi koşullarının elverdiği yerlerde başardı. Yolun görünümünü dönemin ulaşım araçları ve pratik gereksinimler belirledi. Yük çoğunlukla hayvanlar ve ağır arabalarla taşındığı için eğim fazla dik olamazdı.

Araştırma, imparatorluk genelindeki yolların yüzde 90'ından fazlasının eğim açısı dokuz derecenin altında kalacak şekilde inşa edildiğini ortaya koydu. Özellikle Alpler dikkat çekici bir örnek: Yüksek dağlara rağmen yolların eğimi birçok başka dağlık bölgedekinden daha düşük tutulabildi. Bu, Romalılar açısından büyük bir mühendislik başarısı gerektirdi. Dağ yamaçlarına teraslar yapıldı, bazı yollarsa kayaların içi oyularak açıldı; böylece İtalya ile Avrupa'nın geri kalanı arasındaki bağlantı sağlandı. Arazi daha zorlu olduğunda ise düz çizgi yerine zikzaklar çizilerek ve vadilerden geçilerek hareketin akıcı kalması tercih edildi.

Antik yollar bugün hâlâ etkili

Araştırmanın en önemli bulgularından biri, Roma altyapısının bugünün Avrupalılarını dolaylı olarak etkilemeye devam etmesi. Batı Avrupa'daki birçok büyük karayolu hâlâ eski Roma yollarının güzergâhını izliyor. Paris veya Madrid gibi kimi antik yerleşimler de zamanla büyük şehirlere dönüştü; ancak bu şehirlerin çevresindeki yol ağı önemli ölçüde değişti.

Günümüz yollarının eskilerden daha düz olmasının nedeni modern teknik ve geniş çaplı hafriyat çalışmaları: Buldozerlerle engellerin üstesinden gelinebiliyor. Antik yollar ise çevredeki doğaya uyum sağlamak zorundaydı. Ayrıca dönemin eyalet başkentleri, yol ağının ana damarı üzerinde yer alıyor; böylece o günün trafik düğümleri işlevini görüyordu.