Alberta'da bağımsızlık referandumu: Kanada'da kalma desteği

Batı Kanada'nın Alberta eyaletinde ilk kez düzenlenen bağımsızlık referandumunda seçmenler, eyaletin Kanada'nın parçası olarak kalması yönünde oy kullandı. Bağlayıcı olmayan referandum, bağımsızlık yanlılarının beklediği desteği bulamadı. Sonuç, ülke bütünlüğü açısından Başbakan Mark Carney için önemli bir kazanç olarak değerlendiriliyor.

Kanada devlet yayın kuruluşu CBC News, oyların yüzde 33'ünün sayıldığı sırada sonucu duyurdu. Bu aşamada oyların yüzde 76'sı Kanada'da kalma, yüzde 23'ü ise bağlayıcı bir bağımsızlık referandumu düzenlenmesi yönündeydi. Mevcut referandum yasal olarak bağlayıcı değildi; seçmenlere yalnızca bağlayıcı bir bağımsızlık referandumu yapılıp yapılmayacağı soruldu.

Carney: 'Alberta açık bir tercih yaptı'

Başbakan Mark Carney yaptığı açıklamada, "Alberta sakinleri açık bir tercih yaptı" dedi. Carney, "Birlik olmayı, ortak inşayı ve birbirini gözetmeyi seçtiler. Kanada, parçalarının toplamından daha büyüktür" diye ekledi. Carney'nin açıklaması, Kanada'nın ABD Başkanı Donald Trump yönetimiyle karşı karşıya geldiği bir dönemde geldi.

Anket düzenleyicileri ve analistler, ülkenin batısındaki eyaletin sakinlerinin yaklaşık üçte birinin gelecekte Kanada'dan ayrılma üzerine bir referandumu desteklediğine dikkat çekerek ayrılıkçıların kazanabileceği ihtimalini defalarca dışlamıştı.

Alberta Başbakanı Danielle Smith, referandumun düzenleneceğini mayıs ayında duyurmuş ve "Alberta sakinlerinin bu konudaki iradesini ortaya koymak ve ardından ilerlemek için oylama zamanı" demişti. Smith, pazartesi gecesi sosyal medyada yaptığı açıklamada ilk sonuçların Kanada'da kalma yönünde geniş destek göstermesinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Smith, salı günü Alberta sakinlerine seslenerek sonuçları ve eyaletin bundan sonraki yolunu değerlendireceğini belirtti.

Küçük ama sesli bir ayrılıkçı grup aylardır bağımsız Alberta kurulması için kampanya yürütüyor. Grup, eyaletin enerji kaynaklarından gelen zenginliğin Kanada'nın daha yoksul bölgelerini finanse ettiğini ve Ottawa bürokrasisi engellemese Alberta'nın çok daha zengin olacağını savunuyor.

Ayrılıkçı hareketin geleceği belirsiz

Carney, geçen hafta eyaletin en büyük kenti Calgary'de düzenlenen halk toplantısında, ayrılık yönünde oy vermenin tehlikeli bir blöf olacağını ve yıllarca sürecek derin bir bölünmeye yol açacağını söylemişti. Carney, Alberta sakinlerini Kanada'nın varlığının buna bağlı olduğu bilinciyle oy kullanmaya çağırmıştı. Carney ayrıca Alberta sakinlerinin Ottawa'nın kendilerine adaletsiz davrandığı duygusunu sık sık yaşadığını kabul etmiş, hükümetinin yeni bir boru hattı kurulması önerisini onayladığını belirtmişti.

Alberta referandumu öncesinde ağırlıklı olarak Fransızca konuşulan Quebec eyaletinde iki bağımsızlık referandumu yapılmış, her ikisinde de Quebecliler Kanada'da kalma yönünde oy kullanmıştı. Yerli halk temsilci grupları da bağımsız Alberta fikrine karşı çıkıyor; Ottawa ile yapılan toprak anlaşmalarının Alberta'nın eyalet olarak kurulmasından önceye dayandığını savunuyorlar.

CBC News'e göre yerli halkın seçime katılımı yüksek oldu. Alberta'nın güneyinde Siksika halkının yaşadığı bölgedeki bir sandıkta bu nedenle oy pusulaları geçici olarak tükendi. Sandık, sırada bekleyen herkesin oy kullanabilmesi için yerel saatle akşam 10'dan sonra açık tutuldu.

Referandumun Alberta'daki ayrılıkçı hareketi sona erdirmesi beklenmiyor. Oylamadan önce bazı ayrılıkçı liderler, Alberta sakinlerinin çoğunluğunun Kanada'da kalma yönünde oy kullanması halinde bile yeni bir referandum talep etmeye devam edeceklerini söylemişti. Anket şirketi Angus Reid'in 16 Ekim'de yayımladığı verilere göre Alberta sakinlerinin yüzde 62'si eyaletteki ayrılıkçı hareketin hiçbir zaman ortadan kalkmayacağına inanıyor.

Referandumda ayrıca göç, eğitim, sosyal yardım ve sağlık gibi eyalet hizmetlerine erişim ve seçmen kimlik belgesi şartlarına ilişkin yasal olarak bağlayıcı olmayan dokuz ayrı soru daha yer aldı. Bu sorulara ilişkin sonuçlar henüz açıklanmadı.