Alar Karis: iç huzur güvenden ve aidiyetten başlar

Estonya Cumhurbaşkanı Alar Karis, cumhurbaşkanı olarak yaptığı son konuşmada iç huzurun toplumsal güven ve aidiyet duygusundan başladığını söyledi. Karis, Riigikogu'da (Estonya parlamentosu) anayasanın giriş bölümünde yer alan iç ve dış huzuru koruma sözünü beş yıl önce verdiğini hatırlattı.

Karis, "Tartışma kültürümüzün bir kültüre ihtiyacı var" diyerek aksi hâlde toplumun ruh sağlığının zarar göreceğini ve sessiz dönemlere özgü bir öz sansürün ortaya çıkacağını belirtti. Son yıllarda pandemi, savaş, enflasyon, iklim ve enerji krizi ile yeni teknolojilerin ve yapay zekânın hızlı gelişimi gibi birçok beklenmedik zorlukla karşılaşıldığını ifade etti. Bu krizlerin hiçbirinin Estonya'da başlamadığını, ülkeye uzaktan geldiğini ve küçük bir devlet olarak Estonya'nın büyük ülkelerden daha fazla etkilendiğini vurguladı. Estonya'nın bu bilinmeyenlerle yüzleşmeyi öğrendiğini, gerektiğinde düşüncesini ve davranışını değiştirdiğini, uyum sağladığını dile getirdi.

Cumhurbaşkanının rolü ve dış destek

Karis, cumhurbaşkanının görevini fark etmek, dinlemek, ayırmak yerine birleştirmek, dengeyi ve çeşitliliği korumak olarak tanımladı. Dış huzurun korunmasında yumuşak diplomasiye, dostlara ve müttefiklere, özellikle İskandinav ve Baltık ülkelerine güvenilebileceğini; ancak iç huzurda Estonya'nın kendisinden başka kimseye bel bağlayamayacağını söyledi.

İç huzurun güvenden, aidiyetten, devletin tutumundan, anlaşılır yasalardan, aşırı düzenlemeden kaçınmaktan ve yasa koyucunun sorumluluğundan geçtiğini belirten Karis, sürekli yeni krizlerle karşılaşmanın, politikacıların günlük atışmalarının ve anlık topluma özgü sürekli ilgi ihtiyacının toplumsal sıcaklığı yükselttiğini, eleştirel okuma ve gerektiğinde farklı görüşte kalma becerisinin azaldığını ifade etti.

Yapay zekâ ve eğitim vurgusu

Yaklaşan seçim tartışmalarının katılımcıları karşı karşıya getirmeye odaklanacağını, ardından uzmanların kimin diğerlerini daha ustaca alt ettiğini değerlendireceğini söyledi. Karis, iş birliğinin ödüllendirilmesi durumunda seçilmiş meclislerin çalışmalarının nasıl etkilenebileceğini sorguladı.

Görev süresinden aldığı en önemli kazanımın Eston halkının zorluklarla başa çıkma ve krizlere uyum sağlama becerisine duyduğu kesin inanç olduğunu belirtti. Özgür bir ülke, iyi bir yaşam ortamı, kaliteli eğitim ve güvenli bir evin zorlukları dengeleyerek insanları her gün harekete geçmeye ve karar vermeye teşvik ettiğini söyledi. Politikacılara ve memurlara daha fazla karar cesareti diledi.

Yaşlanan ve nüfusu azalan Estonya ile Avrupa'nın yeni açılımlara, cesur kararlara, akıllı çözümlere ve risk alma cesaretine ihtiyaç duyduğunu vurguladı. Bir küçük devletin avantajının esneklik olduğunu, eğitim ve ekonomiyi yenilemenin Estonya'ya ek ivme kazandıracağını; yeni teknolojilerin uygulanması, verimliliğin artırılması, dış pazarlarda genişleme ve dijital devlet avantajlarından yararlanmanın önemini dile getirdi. Karis, yapay zekâ konusunda yok sayma, yasaklama veya uyum sağlama seçenekleri olduğunu, kendisinin yasaklara inanmadığını, gelişmenin sınırlandırılamayacağını ancak yönlendirilmesi ve dengenin bulunması gerektiğini söyledi.

Estonya'nın yapay zekâyla başa çıkmada örnek olduğunu belirten Karis, okullar ile eğitim ve bilim bakanlığının desteğiyle ülke çapında bir eğitim yeniliği başlatıldığını, bunun Estonya'yı dijital devlet olarak pekiştirdiğini ve gençlere geleceğe dönük bir eğitim sağladığını aktardı. Karis, yapay zekâ alanındaki çalışmaları "TI-hüppe" programının himayesinde ve Birleşmiş Milletler yapay zekâ AI for Good komisyonu üyesi olarak sürdüreceğini açıkladı.

Konuşmasının sonunda danışmanlarına, cumhurbaşkanlığı ofisi çalışanlarına ve beş yıl boyunca birlikte çalıştığı herkese teşekkür etti. Eşi Sirje'ye, Ukraynalı çocuklara yardım ve gençlerin ruh sağlığı konusundaki lider rolünden dolayı minnettarlığını ifade etti. Yeni seçilen cumhurbaşkanı Ülle Madise'ye fark etme, doğru soruları sorma, düşünmeye zaman ayırma ve özellikle kendisi kalma, bilinmeyenle karşılaşmaktan korkmama dileğinde bulundu.