Aimar Ventsel: Veganmess gösterdi ki veganlık sanıldığı kadar korkutucu değil

Tartu Üniversitesi etnologu Aimar Ventsel, Tallinn'deki Kultuurikatel etkinlik mekânında bu yıl 16. kez düzenlenen Veganmess (Vegan Fuarı) izlenimlerini ve Estonya'da veganlığa yönelik tepkileri bir yazıyla değerlendirdi. Ventsel'e göre fuar, veganlığın sanıldığı kadar sıra dışı olmadığını gösteriyor ve insanların bu konuda neden bu kadar gerildiğini anlamak güç.

Ventsel, yılda bir kez düzenlenen fuarın bu yıl 16'ncısına katıldığını belirtti. Fuara yaklaşık 3 bin kişi gelirken, aralarında 13 küçük üreticinin de bulunduğu yaklaşık 70 satıcı stant açtı. Altı ülkeden 29 konuşmacı yer aldı. Ventsel, 2026'da fuara 15 yeni üreticinin katıldığını da aktardı.

Veganlık nedir, tepkiler neden?

Ventsel, veganlığın hayvanlara zarar verme veya onları sömürme isteksizliğine dayanan bir dünya görüşü ve bir tür hareket olduğunu hatırlattı. Yazıda, Estonya'da bazı kişilerin "vegan" kelimesini duyunca neden sinirlendiğini anlamadığını ifade etti: "İlgilenmiyorsan yürü git; kimse sana bir şey satın alma ya da yaşam tarzını değiştirme zorunluluğu getirmiyor."

Ventsel, fuara ilk kez adı Taimetoidumess (Bitkisel Gıda Fuarı) iken katıldığını, o zaman bir torba soya granülü aldığını ve bunların ancak birkaç yıl önce bittiğini anlattı. Bu nedenle her yıl fuardan giderek daha az şey aldığını, çünkü dolapta ve derin dondurucuda önceki yıllardan kalan ürünler bulunduğunu söyledi.

Fuarın ezoterik bir etkinlik olmadığını, hatta yer yer küçük burjuva düzeyinde düzenli olduğunu belirten Ventsel, Anne ve Stiil dergilerinin okurlarına yönelik güzellik ve sağlık ürünleri satan butikleri örnek gösterdi. Yine de fuarda ilişki sorunlarını çözdüğü iddia edilen abanoz tılsımlar ya da yüzde yüz aşk iksiri olarak pazarlanan ısırgan, kükürt ve hindistan cevizi karışımı tozlar satan "uhuu" tiplerini görmeyi beklediğini de esprili bir dille ekledi.

Üretici çeşitliliği ve yemek kültürü

Bir etnolog olarak bazı satıcıların kendilerini vegan olarak sunma biçimini ilginç bulduğunu belirten Ventsel, gerçekten vegan ürünler yapan gıda firmalarının yanı sıra ürün yelpazesinden yalnızca vegan olanları fuara getirip etkinliğe uyum sağlamaya çalışanların da olduğunu gözlemledi. Elma suyu veya şarapla gelenlerin hiçbir hayvansal içerik barındırmadığı için sorun olmadığını söyledi.

Ventsel'e göre fuarın mutfak bölümü daha ilgi çekici ve pratikte daha fazla insanı cezbediyor. Ziyaretçilerin en az bir kez yemek alanından geçtiğini ve çoğunun bir şeyler tattığını belirtti. "Vegan yemek sadece az tuzlu haşlanmış lahana ve havuçtur" mitini yemek alanının çürüttüğünü söyledi. 15 yaşındaki oğlunun hamburgerden çok etkilendiğini ve aradaki bitkisel köftenin varlığını fark etmediğini aktardı.

Ventsel, fuarda daha fazla "ulusal mutfak" görmek istediğini belirtti. Bu yıl Suriye mutfağının temsil edildiğini düşündüğünü, Orta Doğu'da nohut ve tahinle onlarca hatta yüzlerce farklı ve birbirini tekrarlamayan lezzet yaratılabildiğini ifade etti.

Yazının ilginç bir bölümünde Ventsel, stantlarıyla fuara gelen "antivegan partizanlar"dan söz etti. Çeşitli soslar satan bir beyefendinin herkese önce "Vegan mısınız?" diye sorduğunu, yanıt olumsuzsa "Bakın bu domuz kızartmasına çok yakışır. Şu şiş kebaba uygun. Şuna bakın, kızarmış balığın üzerine ideal!" dediğini aktardı. Vegansa aynı ürünlerin her türlü sebze veya mantara en ideal katkı olduğunun anlatıldığını yazdı. Ventsel, adamın çok yönlü pazarlama konuşmasını yanında durup dinlediğini ve "Bazıları bu işi gerçekten biliyor!" diye ekledi.

Ventsel, binlerce insanın fuara gelmesinin veganlığın o kadar da korkulacak bir şey olmadığını gösterdiğini belirtti. Öğrencileri arasında da benzer bir gözlem yaptığını, vegan yemeğin insanları kapıdan çeviren bir şey olmadığını söyledi. Birilerinin bu konuyu neden dram haline getirip agresif bir şekilde dışa vurduğunu ise anlamadığını ifade etti.