Adalet şansölyesi: Gelir vergisi kanunu mirasçıları zora sokabilir

Estonya Adalet Şansölyesi Ofisi (Õiguskantsleri Kantselei), mirasçıların miras kalan bir gayrimenkulü, ölen kişinin borçlarını kapatmak için satmaları halinde dahi gelir vergisiyle karşılaşabilmesinin nedenini Maliye Bakanlığı'na sordu. Ofis, bu durumun anayasal mülkiyet hakkı, vergilendirmede ölçülülük ilkesi ve eşit muamele gereğiyle bağdaşıp bağdaşmadığının açıklanmasını talep ediyor.

Olay, eşiyle birlikte aldığı konutu yarı yarıya ayrı mülk olarak edinen bir kişinin, eşinin ölümünün ardından ölen eşin payını küçük çocuğuyla birlikte miras almasıyla ortaya çıktı. Mirasın tespiti sırasında terekenin borçlarının varlıklarını yaklaşık 57 bin avro aştığı belirlendi.

Başvurucu, çocuğuyla yaşadığı ve ayrı mülkiyetinde olan konutunu da kredinin ek teminatı olarak göstermişti. Ancak krediyi hızla geri ödemek için miras kalan taşınmazı satmaya çalıştığında, ölen eşin payına ilişkin edinim maliyetinin mirasçılara aktarılamadığını öğrendi. Estonya Vergi ve Gümrük Kurulu (Maksu- ja Tolliamet) da mirasçının, eşi hâlâ hayattayken ancak komadayken kredi ödemeleri yaptığını dikkate almadı. Kurulun örnek hesaplamasına göre taşınmazın satılması halinde mirasçının yaklaşık 15 bin avro gelir vergisi ödemesi gerekecekti.

Şansölyelikten bakanlığa ölçülülük sorusu

Adalet Şansölyesi Ofisi'nde iş ortamı dairesi başkanı ve danışman Evelin Lopman, başvurucunun bu durumda gelir vergisi ödemek zorunda kaldığını, oysa satıştan elde edilen gelirin miras kalan kredi yükümlülüklerine gitmesi halinde kişinin eline maddi bir kazanç geçmeyeceğini belirtti.

Ofis, konuyu değerlendirmek için ölen kişinin edinim maliyetinin hariç tutulmasının mülkiyet hakkıyla ve eşit muamele ilkesiyle uyumlu olup olmadığının belirlenmesi gerektiğini savunuyor. Bu kapsamda Maliye Bakanlığı'ndan, amaca mirasçıya daha az yük getirecek bir yolla ulaşmanın mümkün olup olmadığı soruluyor.

Bakanlığa ayrıca şu sorular yöneltildi: Terekenin borçlarının varlıklarını aştığı, taşınmazı satın almak için çekilen krediyi geri ödeme yükümlülüğünün mirasçıya geçtiği ve taşınmazın ölen kişinin yükümlülüklerini karşılamak için satıldığı durumlarda kısıtlamayı haklı kılan nedir? Lopman, "Mirasçının ek belge sunmasına dayalı olarak bu tür durumlar için yasal bir istisna getirilmesi haklı olur mu?" diye sordu.

Lopman ayrıca, kısıtlamanın ölçülülüğü değerlendirilirken mirasçının kendi konutunun miras kalan yükümlülüğe teminat olduğu ve bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde konutun satılması riskinin doğduğu durumların dikkate alınıp alınmadığını da sordu.

Lopman, vergi idaresinin kılavuzlarına göre hayatta kalan eşin, evlilik birliği mallarına dahil menkul kıymetleri satarken edinim maliyetinin yüzde 100'ünü düşebildiğine dikkat çekerek miras kalan gayrimenkulün satışında neden farklı davranıldığını sorguladı. Maliye Bakanlığı'nın bir aydan biraz fazla süresi var.