Adalet Bakanlığı Ticaret Sicilinde eski verilere erişimi kısıtlamak istiyor

Estonya Adalet ve Dijital Teknolojiler Bakanlığı, Ticaret Sicilinde (äriregister) yer alan ve artık güncelliğini yitirmiş bazı verilere erişimin gelecekte kısıtlanıp kısıtlanmayacağını belirlemek üzere bir uzman analizi başlattı. Bakanlığın amacı, iş ortamının şeffaflığı ile vatandaşların özel hayatının dokunulmazlığı arasında denge kurmak. Zira sicilde bugün onlarca yıl öncesine ait kayıtlar da bulunuyor.

Bakanlık, Ticaret Siciliyle ilgili veri koruma sorunlarına dair analiz yapacak bir ortak arıyor. Bakanlığın medeni hukuk dairesi başkanı Margret Pae'ye göre bu sorunlar giderek yaygınlaşıyor. Pae, "Çeşitli veri türlerinin internette bu kadar serbestçe erişilebilir olmaması gerektiği yönünde şikayetler geldi" dedi.

Şeffaflık ile özel hayat arasında denge aranıyor

Pae, bir yandan Ticaret Sicilinin Estonya'da hukuki belirlilik ile şeffaf bir iş ortamının güvencesi olduğunu, diğer yandan kişisel verilere saygı gösterilmesi gerektiğini belirtti. Hiçbir uç noktaya kaymayan bir denge bulunması gerektiğini söyleyen Pae, ihale ile uzmanlardan bu denge noktasının nerede olduğuna dair analiz istenmesinin amaçlandığını, böylece Estonya iş ortamının şeffaf kalmasının hedeflendiğini ifade etti.

Ticaret Sicili 17 milyon belge ve çok çeşitli veri türü içeriyor. Pae, "Bazen kişisel verilerin korunması amacıyla bazı veri kategorilerinin kamuya açıklıktan tamamen çıkarılması ve insanların Ticaret Sicili verilerine yalnızca meşru menfaatleri varsa erişebilmesi yerinde olur" dedi.

Pae buna örnek olarak apartman kooperatiflerinin toplantı tutanaklarını ya da çok sayıda kişisel veri barındıran diğer belgeleri gösterdi. Pae, ihaleden çıkacak sonuçların, kişisel verilerin korunması için gelecekte nelerin gizlenmesi gerektiğini ve hangi durumlarda Estonya iş ortamının bu verilere serbest erişime hâlâ ihtiyaç duyduğunun söylenebileceğini anlamayı sağlamasını umuyor.

Yabancıların kimlik kodları ve süresiz erişim tartışması

Analizin artık kapsamı dışında kalan konulardan biri de yabancıların kimlik kodları. Estonya kimlik kodları söz konusu olduğunda devlet, bunların özel koruma gerektiren veriler olmadığına ve kamuya açık olduğuna karar verdi. Estonya'da pek çok hizmet ve erişim imkânı bu kodlar üzerine kurulu ve bu böyle kalacak; kimlik kodları kamuya açık olmayı sürdürecek.

Ancak yabancıların kimlik kodları Avrupa Birliği üye ülkelerinde birbirinden farklı anlamlar taşıyor. Örneğin yabancıların kimlik kodlarının gizlenmesine ilişkin hüküm, Riigikogu'nun (Estonya parlamentosu) bir yasa tasarısında halihazırda yer alıyor. Pae, "Bu konuda çok sayıda şikayet, soru ve talep aldık" dedi.

Bir diğer önemli sorun da verilerin süresiz erişilebilirliği. Bir kişi artık bir şirketin yönetim kurulu üyesi olmasa bile sicilde bunun kaydı görünmeye devam ediyor. Bu, sivil işlemlerdeki tüm tarafların Estonya iş ortamını inceleyebilmesi için yapılıyor. Ticaret Sicili verilerine süresiz erişim, veri koruma uzmanları için önemli bir tartışma konusu haline geldi.

Pae'ye göre bir hizmet sipariş edildiğinde, ilgili kişinin hangi şirketlerle işbirliği yaptığını ve sonuçların ne olduğunu öğrenmek için Ticaret Siciline bakılmak istenebiliyor. Pae, Ticaret Sicilinin kişisel verileri ifşa etmek için değil, tamamen başka bir amaca hizmet ettiğini, sivil işlemlerin tüm taraflarının piyasada hizmet sunanlar hakkında bilgi sahibi olması için var olduğunu vurguladı.

"Veri koruma menfaatlerinin, Ticaret Sicilinin sağladığı genel şeffaflık ve belirliliğin önüne geçtiği durumları bulmak istiyoruz" diyen Pae, bunun çok nadir olduğunu ekledi. Pae, "30 yıl öncesine ait verilerin güncel verilerle aynı şekilde erişilebilir olması gerekip gerekmediği sorulabilir" örneğini verdi.

Pae'ye göre birçok talep, Ticaret Sicilinde hâlâ eski yönetim kurulu üyesi olarak görünmekten rahatsız olan kişilerden geliyor. "Örneğin bir kişi, bir tüzel kişilikte tasfiye memuru olarak görünüyor, oysa bu tüzel kişilik 20 yıl önce sicilden silinmiş" dedi. Bireysel şikayetlerin yanı sıra Veri Koruma Denetim Kurumu da bakanlığı birçok kez eleştirdi; bu nedenle konu artık sistematik olarak ele alınıyor. Pae, "Sürekli ortaya çıkan tek tek sorunları çözmenin anlamı yok" görüşünde.

Bakanlık, analizin sonuçlarına göre yıl sonuna kadar dengeli bir çözüm bekliyor. Kamuoyu o zaman Ticaret Sicilindeki verilerin bir kısmının kapatılmasının bedelinin ne olacağını daha geniş biçimde tartışabilecek.