ABD ve Rusya, yapay zeka silahlarında denetimin gevşetilmesini istedi

ABD ve Rusya, yapay zeka temelli silahların denetiminin gevşetilmesi yönünde ortak tavır aldı. The Washington Post gazetesi, diplomatik kaynaklara dayandırdığı haberinde bu gelişmeyi cumartesi günü duyurdu. Habere göre söz konusu tartışma, eylül başında Cenevre'de düzenlenen ve yüzlerce diplomatın katıldığı Birleşmiş Milletler toplantısında yaşandı. Toplantıda otonom kitle imha silahlarının kullanımına ilişkin ilk küresel anlaşma ele alınıyordu.

The Washington Post'un diplomatik kaynaklara dayandırdığı bilgilere göre, müzakerelerin son gününde ABD ve Rusya temsilcileri kapalı bir oturumda 15 saat boyunca belge metni üzerinde çalıştı. Deutsche Welle'nin aktardığına göre bu süreçte taslaktan bazı maddeler çıkarıldı.

Taslaktan hangi maddeler çıkarıldı?

Kaynaklara göre anlaşma taslağından bu tür silahların güvenilirliği ve öngörülebilirliğine ilişkin hükümler ile yapay zeka sistemlerinin askeri amaçlarla kullanımında etik unsurların dikkate alınmasını öngören şartlar çıkarıldı. Ayrıca Rus ve Amerikan diplomatlar, yapay zekanın belirlediği askeri hedeflerin vurulmadan önce bir insan tarafından doğrulanmasını öngören maddenin de nihai metinden çıkarılmasını sağladı.

Kapalı oturum, BM kameraları ve sivil toplum temsilcileri olmadan gerçekleşti. Amerikan ve Rus delegasyonlarının metne yaptığı değişiklikler o kadar hızlı ilerledi ki, görüşmeye katılan diğer heyetler düzeltme sürecini takip etmekte zorlandı.

Silahlanma konusunda çalışan insan hakları örgütü Human Rights Watch'un direktör yardımcısı Verity Coyl, kuralların gevşetilmesinin "makinelerin yaşam ve ölüm kararlarını insan denetimi olmadan alabileceği" anlamına geleceğini söyledi. Coyl, bunun sivil kayıpları artıracağını, savaş suçlarında sorumluluğun azalacağını ve daha riskli otomatikleşmiş bir savaşa geçileceğini ekledi.

Müzakerelerin hukuki durumu ve sonraki adımlar

BM bünyesindeki müzakereler şu anda hukuki olarak bağlayıcı değil. Ülkeler, taslak metnin ileride resmi bir yetki belgesine veya uluslararası bir anlaşmaya dönüştürülüp dönüştürülemeyeceğini tartışıyor. Ülkeler arasındaki bir sonraki toplantının kasım ayında Cenevre'de yapılması planlanıyor.

Aralık 2024'te BM Genel Kurulu, ölümcül otonom silahlara ilişkin ilk kararı ezici bir çoğunlukla kabul etmişti. BM çatısı altında küresel bir anlaşma hazırlanmasının temelini bu karar oluşturdu. Karara o dönem yalnızca üç ülke karşı oy verdi: Rusya, Belarus ve Kuzey Kore.

The Washington Post'a göre ABD ordusu, İran ile savaşın ilk 24 saatinde yaklaşık 1000 hedefin tespit edilmesi ve vurulması için Anthropic şirketinin yapay zeka sistemini kullanmıştı. İsrail de Gazze Şeridi'ndeki askeri operasyonlarda yapay zekayı yaygın biçimde kullanıyor.