ABD İran'a yeni yaptırım paketini açıklayacak

ABD, pazartesi günü İran'a yönelik yeni bir ekonomik yaptırım paketini açıklayacak. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in düzenleyeceği basın toplantısında duyurulacak paketin, İran'ın yanı sıra başta Çin olmak üzere önemli ticaret ortaklarını da hedef alması bekleniyor.

ABD ile İran arasında yaklaşık altı ay önce başlayan çatışmalarda taraflar doğrudan bir savaş yaşamasa da ateşkes ve barış görüşmeleri de bir türlü başlamadı. Bu süreçte Hürmüz Boğazı'ndan petrol taşıyan gemilerin geçişi neredeyse durma noktasına geldi.

Trump'tan İran resti

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a "her türlü can simidi" sağlayacak ülkeleri ekonomik sonuçlarla tehdit etti. Trump, cuma günü yaptığı açıklamada İran'ın "çok istediği bir anlaşmaya varamayacağını" söyledi:

"İranlılar anlaşma konusunda istekli görünüyorlar ancak bence doğru bir anlaşmaya hazır değiller."

İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bekayi ise cumartesi günü yaptığı açıklamada, ABD'nin yaptırımlarının "diğer bağımsız BM üyesi ülkeler üzerinde ülke dışı egemenlik dayatması" anlamına geldiğini savundu. Bekayi, sosyal medya platformu X'te "Bu tür ikincil yaptırımların uluslararası hukukta hiçbir dayanağı yoktur" ifadelerini kullandı.

Hürmüz Boğazı'nda hareketlilik düşüşte

ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonları ve İran'ın misilleme tehditleri, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda ticaretin büyük ölçüde durmasına yol açtı. Perşembe günü boğazı sadece dört ticari gemi geçti ve bunların arasında petrol ya da sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankeri bulunmuyordu.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, ABD ordusunun bölgede son yedi günlük ortalamayla günde 8 milyon varil petrolün geçişini sağladığını söyledi. Bu rakam, savaş öncesi günlük 20 milyon varilin üzerindeki seviyenin oldukça altında.

İran, Hürmüz Boğazı'nda kontrolünü sürdürmek için izinsiz geçen tankerleri vuracağı tehdidinde bulunuyor. ABD'nin hava saldırıları İran ekonomisine ve ordusuna ağır darbe indirmiş olsa da Tahran yönetimi elindeki füzeler ve insansız hava araçlarıyla bölgede tanker trafiğini engelleme kapasitesine sahip görünüyor.

İran Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Ali Abdullahi, cuma günü yaptığı açıklamada, ülkesinin "ezici, cezalandırıcı ve yıkıcı" bir askeri yanıt vereceğini duyurdu.

Öte yandan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan savaşın sonlandırılması çağrısında bulunarak, "Savaşı bugün bitirmek, güçlü ve onurlu olduğumuz ve dünyanın zaferimizi kabul ettiği bir zamanda daha iyidir" dedi. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf da ekonomik baskının altını çizerek "İnsanlar açsa, para dolaşımı, ekonomik büyüme ve yerli üretim yoksa hiçbir askeri güç bizi hayatta tutamaz" ifadelerini kullandı.

Savaşta şu ana kadar binlerce kişi hayatını kaybetti. İlk gün İran'da 168 okul çocuğu öldü. ABD tarafında ise 750'den fazla asker yaralandı, 18 ABD askeri öldü.

Diplomasiye dair umutlar ise sönük görünüyor. ABD, İran'ın nükleer programının sökülmesi ve İranlı din adamlarının iktidarının sona erdirilmesi hedeflerine ulaşamadı. BM müfettişlerinin 2025'ten bu yana İran'a girememesi nedeniyle nükleer programın durumu belirsizliğini koruyor. Çin ise tarafları diplomatik çözüme çağırdı ve İran'ın petrol ihracatının yüzde 80'den fazlasını satın alarak en büyük alıcı konumunda bulunuyor.