AB Komisyonu Baltık ülkelerine insansız hava aracı savunması için 500 milyon euro vermedi

Avrupa Komisyonu, Litvanya, Letonya ve Estonya'nın insansız hava aracı savunma sistemi kurmak için talep ettiği 500 milyon euroluk ek finansmanı onaylamadı. Komisyon bunun yerine Baltık ülkelerine kredi kullanmalarını önerdi. Avrupa Komisyonu'nun Savunma ve Uzaydan Sorumlu Üyesi Andrius Kubilius, çarşamba günü Litvanya ulusal yayın kuruluşu LRT'ye yaptığı açıklamada, Komisyon'un Litvanya, Letonya ve Estonya'ya yanıt verdiğini ancak talep edilen ek parayı tahsis edemeyeceğini söyledi.

Kubilius, "Şimdi bir seçenek SAFE fonu aracılığıyla sunulan ek mali kaynakları kullanmak. Yakında yeni bir başvuru turu açıklayacağız çünkü ilk turdan sonra 21 milyar euro kaldı" dedi.

Kubilius'a göre Avrupa Birliği bütçe programları aracılığıyla başka önemli ek kaynak bulmak zor; çünkü mevcut bütçe dönemi sona eriyor. LRT'nin aktardığına göre insansız hava aracı savunma önlemleri için Entegre Sınır Yönetimi Fonu'ndan da para alınabilir, ancak bu tutarlar Baltık ülkelerinin talep ettiği 500 milyon euroluk miktarın oldukça altında kalır.

Baltık bakanlarından ortak başvuru

Litvanya Savunma Bakanı Robertas Kaunas, Estonya Savunma Bakanı Martin Herem ve Letonya Savunma Bakanı Raivis Melnis, eylülde Avrupa Komisyonu'na insansız hava aracı savunma sistemi geliştirilmek üzere finansman sağlanması için başvurdu. Bakanlara göre amaç, Avrupa Birliği'nin diğer ülkelerine de örnek olabilecek bir çözüm oluşturmaktı.

Mektup gizliydi ancak Kaunas LRT'ye, Baltık ülkelerinin insansız hava araçlarının tespiti, yapay zeka ve bunların etkisiz hale getirilmesi teknolojisini tek bir hava savunma sisteminde birleştirmek istediğini söyledi.

Kaunas, "Hava savunması ve insansız hava aracı savunma çözümleri yalnızca bölgemiz için değil tüm Avrupa için önemli. Litvanya, insansız hava aracı savunmasına dayalı bir hava savunma sistemi geliştirilmesinde öncü rol üstlendi" dedi.

Baltık ülkeleri Avrupa Komisyonu'nun bölgesel insansız hava aracı savunması için ek finansmanı bu yılın sonundan önce onaylamasını bekliyordu. Komisyon temsilcisi daha önce LRT'ye başvuruyu ayrıntılı biçimde değerlendireceklerini ve üye devletlerin endişelerini çok ciddiye aldıklarını söylemişti.

Baltık ülkelerinin başvurusu ayrıca Ukrayna'nın Rusya'ya yönelik yoğunlaşan uzun menzilli saldırıları sırasında bazı insansız hava araçlarının Estonya, Letonya ve Litvanya hava sahasına girmesine dayanıyordu. Bu durum Moskova ile Kiev arasındaki savaşın NATO sınırını aşabileceği endişesini doğurdu.

Geçen yıl başlatılan Avrupa güvenlik önlemleri fonu SAFE (Security Action for Europe), Avrupa Birliği ülkelerinin savunma alımları için toplam 150 milyar euroya kadar uygun koşullu kredi kullanmasına imkan tanıyor. Kredilerin geri ödeme süresi 45 yıla, ön ödemeler yüzde 15'e kadar çıkabiliyor. Kredi fonu, Birliğin en yüksek yani AAA kredi notundan yararlanılarak AB düzeyinde toplanıyor.

Litvanya SAFE fonu aracılığıyla 6,375 milyar euroya kadar kredi alma imkanına sahip. Litvanya hükümeti bu kaynağı kara kuvvetleri tümeni oluşturmak, Baltık savunma hattını geliştirmek, hava savunmasını güçlendirmek, mühimmat ve savaş teçhizatı tedarik etmek ve diğer askeri modernizasyon projelerini finanse etmek için kullanmayı planlıyor.

Ekimde Litvanya Maliye Bakanlığı, SAFE fonu aracılığıyla 1,06 milyar euroluk kredi almak üzere Avrupa Komisyonu'na ilk başvuruyu yaptı. Başvurunun onaylanması halinde Litvanya'nın SAFE fonundaki toplam hacmi, haziranda alınan 800 milyon euroluk ön ödemeyle birlikte 1,86 milyar euroya ulaşacak. Bu, Litvanya için öngörülen toplam tutarın yaklaşık yüzde 29'una denk geliyor.

Estonya, geçen yılın kasım ayında savunma yatırımlarının finansmanı için AB'nin SAFE önlemi aracılığıyla 2,34 milyar euro kredi başvurusu yapmıştı. Avrupa Komisyonu başvuruyu onayladı ve AB Konseyi 17 Şubat 2026'da Estonya'ya 2 milyar 343 milyon 897 bin euroya kadar kredinin kullanıma sunulmasını teyit etti. Bunun yaklaşık 351,6 milyon euroluk kısmı yani yüzde 15'i ön ödeme. Estonya bu krediyle hava savunmasını güçlendirmeyi, araç, top mermisi ve diğer mühimmat tedarik etmeyi ve Ukrayna'ya insansız hava aracı desteği sağlamayı planlıyor. Alım ve teslimatların son tarihi 2030.