1992 Estonya seçimleri: Lennart Meri'nin zaferi

Estonya'da bu sonbaharda sekizinci cumhurbaşkanlığı seçimleri yapılacak. ERR portalı, önceki yedi seçimi hatırlatan bir dizi yayınlıyor. Bu kapsamda 1992 seçimlerinin kilit isimleri, Lennart Meri'nin kampanya ekibinden Tiit Pruuli ve cumhurbaşkanı adayı Rein Taagepera, o dönemin önemli anlarını anlattı.

Halk oylaması ve adaylar

Bağımsızlığını yeni kazanan Estonya'nın ilk cumhurbaşkanlığı seçimleri, halk oylamasıyla yapılması açısından sonrakilerden ayrılıyor. 15 Temmuz'da Lennart Meri ve Arnold Rüütel aday gösterildi. Ardından Jak Lankots, Uno Ruus, Lagle Parek, Miina Hint ve Rein Taagepera da adaylıklarını koydu. Hint ve Lankots yarıştan çekilirken, Ruus gerekli 10 bin imzayı toplayamadı.

20 Ağustos'ta Meri (11.491 imza), Rüütel (21.009), Parek (10.839) ve Taagepera (14.887) resmen aday oldu. 20 Eylül'deki halk oylamasında Rüütel yüzde 41,8 ile ilk sırayı aldı. Meri yüzde 29,5, Taagepera ise yüzde 23,4 oy aldı. Ancak hiçbir aday yarıdan fazla oy alamadığı için seçim parlamentoya kaldı.

Parlamentoda Meri'nin zaferi

Eylül ayında yapılan parlamento seçimlerini Isamaa partisinin kazanması ve Meri'nin bu partinin adayı olması, parlamentodaki oylamada beklenen sonucu getirdi. 5 Ekim 1992'de yapılan oylamada Meri 59, Rüütel 31 oy aldı. Meri, yeniden bağımsız Estonya'nın ilk cumhurbaşkanı seçildi.

Tiit Pruuli, Rüütel'in halk oylamasındaki başarısını halka yakın imajına ve bağımsızlık sembolü olmasına bağladı. Meri'nin ise o dönem bazı seçmenleri uzaklaştıran bir entelektüellik ve kibir izlenimi verdiğini söyledi. Bu algıyı kırmak için Meri, Estonya'yı karış karış gezdi ve yüz binlerce kilometre yaptı. Pruuli, stratejilerinin Rüütel'in ilk turda ezici çoğunluk alamaması olduğunu, bunun da Taagepera'nın adaylığıyla sağlandığını belirtti. Taagepera ile resmi bir anlaşma yapılmadığını, ancak adaylığının Rüütel'in oylarını bölerek Meri'ye yaradığını ekledi.

Rein Taagepera ise adaylık sürecinde hem Halk Cephesi'nin hem de Lennart Meri'nin kendisini aday olmaya teşvik ettiğini anlattı. Meri'nin kendisini Helsinki'den arayarak sağlık sorunları nedeniyle alternatif bir adayın olmasını istediğini söyledi. Taagepera, eski Yüksek Sovyet Başkanlık Divanı başkanı Rüütel'in cumhurbaşkanı olmasını istemediği için adaylığı kabul ettiğini belirtti. Ayrıca, Meri ile aynı seçmen kitlesine hitap ettiğini, bu nedenle Meri'nin oylarını bölmüş olabileceğini, ancak asıl hedefin Rüütel'in ilk turda kazanamaması olduğunu söyledi.

Seçimden hemen sonra yapılan anketlerde Meri'nin popülaritesi düşüktü; yalnızca yüzde 32 onu başarılı buluyordu. Ancak bu oran Aralık 1993'te yüzde 58'e, Mart 1995'te ise yüzde 72'ye yükseldi. Bu, Meri'nin zamanla halk nezdinde kabul gördüğünü gösterdi.